Dit geldt voor de A-merken, huismerken en producten voor horeca en catering. Dat doen zij door stap voor stap het gehalte aan zout, suiker en verzadigd vet in bewerkte producten te verlagen. Inspanningen van de afgelopen jaren hebben al tot substantiële verbeteringen geleid en bieden een stevige basis om verdere stappen te zetten.
De uitkomsten van de monitor stemmen optimistisch. Uit de meeste recente Voedsel Consumptiepeiling (VCP) bleek al dat Nederlanders de laatste jaren gezonder zijn gaan eten en drinken. Dit komt door ander eet – en drinkgedrag, maar ook de inzet van het bedrijfsleven binnen het Akkoord Verbetering Productsamenstelling en de Nationale Aanpak Productverbetering (NAPV) draagt hieraan bij.
Positieve trend, verdere stappen nodig
De uitkomsten laten over het geheel genomen zien dat het de goede kant op met het voedingsmiddelenaanbod van bewerkte producten.
De samenstelling van producten in bepaalde productcategorieën is door branchebrede afspraken binnen het NAPV in relatief korte tijd voedingskundig verbeterd, bijvoorbeeld:
Chips : 66% van de chips (zowel gesneden als gevormd) bevindt zich al op trede 1 (= de trede met de laatste hoeveelheid zout) op basis van verkoopvolume.
Zuivel : 56% van de puddingen, mousses en desserts bevindt zich eveneens al op trede 1 (bij deze productcategorie gaat het om de hoeveelheid suiker) op basis van verkoopvolume.
Kant- en klaarmaaltijden bevatten ook steeds minder zout, al moeten de effecten van de in 2024 gemaakte afspraak om de hoeveelheid te verlagen nog afgewacht worden.
Deze en andere afgesproken verbeteringen helpen de gemiddelde Nederlander ook zonder andere voedselkeuzes te maken, minder suiker, zout en (verzadigd) vet binnen te krijgen.
Aandachtspunten voor verdere verbetering
Een aantal productcategorieën laat een ander beeld zien. Deels komt dit omdat de gezamenlijke industrie en retail voor deze categorieën (nog) geen afspraak heeft gemaakt, deels omdat de onderliggende data nog tekortkomingen kennen. Zo blijken de smeer- en bereidingsvetten meer kruidenboters te bevatten dan in 2020, een categorie die relatief veel verzadigd vet kent waardoor de vetzuursamenstelling lijkt te zijn verslechterd. Ander aandachtspunt is de beperkte ruimte die sommige categorieën hebben voor verbetering. Denk bijvoorbeeld aan suiker in koekjes. Suiker is, los van de smaak ook nodig voor structuur van koekjes. Een ander voorbeeld is de inzet van zout als conserveermiddel bij vlees of vis. Het verminderen van zout zorgt direct voor minder houdbaarheid en eventuele voedselveiligheidsrisico’s.
Het dataprobleem is te zien in de categorie snoep. Hierbij zijn er weliswaar meer suikervrije varianten geïntroduceerd, maar zijn veel suikerhoudende varianten nog niet uit de database verdwenen.
Productverbetering vraagt om zorgvuldige vervolgstappen
De monitor laat zien dat de vrijwillige afspraken onder regie van de Rijksoverheid bijdragen aan een positieve ontwikkeling in de samenstelling van voedingsmiddelen, met minder zout, suiker en (verzadigd) vet. De doelen voor 2030 zijn duidelijk en de aangesloten producenten, supermarkten en horecabedrijven blijven zich actief inzetten om deze te behalen. De monitor laat zien dat we op de goede weg zijn.
Ook voor de vervolgstappen geldt dat aanpassingen zorgvuldig en verantwoord moeten gebeuren, met behoud van smaak, kwaliteit en functionaliteit van producten. Een belangrijke voorwaarde voor het succes van productverbetering is dat de consument geleidelijk wordt meegenomen in veranderingen in smaak en samenstelling. Zo heeft productverbetering ook in de praktijk daadwerkelijk effect.
Directeur van FNLI Cees-Jan Adema: “De monitor bevestigt dat de sector volop in beweging is. Producenten werken al jaren aan producten met minder zout, suiker en verzadigd vet. Dat vraagt om zorgvuldige stappen, zodat smaak, kwaliteit en functionaliteit behouden blijven en consumenten geleidelijk worden meegenomen. Samen met onze partners blijven we inzetten op verdere verbeteringen, richting de doelen van 2030.”
